Przed kilkoma dniami ogłoszono listę książek nominowanych do Nagrody Literackiej Nike – jednego z najważniejszych literackich wyróżnień przyznawanych w Polsce. Znalazło się na niej dwadzieścia książek wydanych w 2019 roku.

Poezja

Wśród pretendentów do Nike są dwa tomiki poetyckie –„Kalendarz majów” Konrada Góry oraz „Miłość w trybie awaryjnym” Ewy Lipskiej. Góra to młody gniewny polskiej poezji, który z właściwą sobie inteligencją językową i skłonnością do anarchizmu w „Kalendarzu majów” buntuje się wobec władzy – głównie politycznej. Lipska to autorka uznana i ceniona, obecna na scenie literackiej od ponad pięćdziesięciu lat. „Miłość w trybie awaryjnym”, odznacza się dojrzałością – poetka oszczędnie i surowo pisze o przemijaniu, a w genialnych metaforach przekazuje uniwersalne, bliskie nam wszystkim emocje.

Proza

Na liście nominowanych nie zabrakło prozaików. Salcia Hałas stoi w rozkroku między prozą a poezją – jej „Potop” to zaskakujący formą poemat o mieszkankach gdańskiego blokowiska i końcu ich mikroświata. Marcel Łoziński w wielowątkowej powieści „Stramer” porwał się na przedstawienie losów licznej żydowskiej rodziny, żyjącej w latach międzywojennych w Tarnowie. Izabela Morska (wcześniej Filipiak) w quasi-autobiograficznym „Znikaniu” pisze o doświadczeniu choroby – tajemniczej, obezwładniającej, odbierającej autonomię. „Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” Radka Raka to znakomita próba nowego przedstawienia mitologii Galicji, będąca nie tylko opisem losów młodego Kóby Szeli, lecz także uniwersalną opowieścią o dobru i złu tkwiącym w każdym człowieku. „Rozdeptałem czarnego kota przez przypadek” Filipa Zawady to doskonała pod względem językowym, śmieszno-smutna historia chłopca z przytułku, w której spod świeżych, błyskotliwych zdań wyłania się przejmujący obraz samotnego dzieciństwa.

Biografie i autobiografie

Wśród nominacji do Nike sporą grupę stanowią książki biograficzne i autobiograficzne. „Feluni” Ewy Kuryluk to przejmująca opowieść o zmagającym się ze schizofrenią bracie autorki i – szerzej – o rodzinie złożonej z kreatywnych, ponadprzeciętnie wrażliwych osób, które mierzą się z wojenną traumą, żałobą i chorobą, usiłując mimo wszystko odnaleźć szczęście. „Dziennik” Tadeusza Sobolewskiego, krytyka filmowego i publicysty, to prowadzone od lat osiemdziesiątych zapiski, w których autor z talentem literackim pisze o troskach codzienności, własnych doświadczeniach zawodowych i wielu barwnych postaciach z minionych lat. Agnieszka Dauksza w „Jaremiance” przybliża postać Marii Jaremy, wybitnej i wszechstronnej artystki, która w międzywojniu i latach powojennych znajdowała się w centrum życia kulturalnego. „Tancerka i zagłada” Weroniki Kostyrko to portret innej charyzmatycznej kobiety – mistrzyni tańca Poli Nireńskiej. „W czasach szaleństwa” Magdaleny Grochowskiej to zbiór portretów dwudziestowiecznych myślicieli, których łączy doświadczenie rozpadu świata, budowania go od nowa i życia w państwie totalitarnym. Historie ich życia to uniwersalna opowieść o trudnych wyborach moralnych.

Reportaże

O statuetkę Nike powalczą również autorzy reportaży. Joanna Gierak-Onoszko w książce „27 śmierci Toby’ego Obeda” opisała bolesną kartę kanadyjskiej historii i ogrom krzywd, jakich doznała rdzenna ludność Kanady z rąk białych kolonizatorów. Paweł Piotr Reszka w „Płuczkach” przedstawił trwający przez wiele lat po wojnie proceder przekopywania terenów byłych obozów zagłady w poszukiwaniu cennych przedmiotów. Wojciech Tochman zaś w „Pianiu kogutów, płaczu psów” opisał życie w Kambodży, która wciąż mierzy się z konsekwencjami ludobójstwa dokonanego przez Czerwonych Khmerów.

Eseje, szkice i nostalgiczna opowieść

Na liście nominowanych do nagrody Nike jest wiele książek, które nie dają się łatwo zaszufladkować. „Kiedy wybuchnie wojna?” Piotra M. Majewskiego to książka o układzie monachijskim i kulisach polityki międzynarodowej w 1938 roku. Mimo iż jest to praca naukowa, czyta się ją niemal jak thriller. „Kafka. Życie w przestrzeni bez rozstrzygnięć” Tadeusza Sławka jest zbiorem komentarzy autora do twórczości Kafki, a przy okazji erudycyjnym esejem o literaturze, filozofii i kulturze. „Substancja nieuporządkowana” Adama Zagajewskiego to zbiór szkiców na różne tematy luźno związane ze sztuką i literaturą, będące punktem wyjścia do refleksji o współczesnym świecie. „Srebro ryb” Krzysztofa Środy to wyjątkowy tekst z pogranicza literatury i ichtiologii, w którym autor pasjonująco pisze o ukrytym przed ludźmi, niemym, podwodnym świecie. „Pusty las” Moniki Sznajderman jest nostalgiczną opowieścią o Bieszczadach i pustce, jaka pozostała tam po dawnych mieszkańcach.

Przed jury Nagrody Literackiej Nike trudny wybór. Finałową siódemkę eksperci wyłonią we wrześniu, a zwycięzcę poznamy w październiku.

Okładki książek nominowanych do nagrody literackiej NIKE.

Oto lista nominowanych do Nagrody Literackiej Nike za rok 2019.
Kliknij na wybrany tytuł, by sprawdzić jego dostępność w bibliotece.

Agnieszka Dauksza „Jaremianka”
Joanna Gierak-Onoszko „27 śmierci Toby’ego Obeda”
Konrad Góra „Kalendarz majów”
Magdalena Grochowska „W czasach szaleństwa”
Salcia Hałas „Potop”
Weronika Kostyrko „Tancerka i zagłada. Historia Poli Nireńskiej”
Ewa Kuryluk „Feluni”
Ewa Lipska „Miłość w trybie awaryjnym”
Mikołaj Łoziński „Stramer”
Piotr M. Majewski „Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu”
Izabela Morska „Znikanie”
Radek Rak „Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”
Paweł Piotr Reszka „Płuczki”
Tadeusz Sławek „Kafka. Życie w przestrzeni bez rozstrzygnięć”
Tadeusz Sobolewski „Dziennik”
Monika Sznajderman „Pusty las”
Krzysztof Środa „Srebro ryb”
Wojciech Tochman „Pianie kogutów, płacz psów”
Adam Zagajewski „Substancja nieuporządkowana”
Filip Zawada „Rozdeptałem czarnego kota przez przypadek”

Magda Nawrocka, Filia nr 5