Przełom lat 80. i 90. w Polsce to szczególny okres – upadek komunizmu i związane z tym zmiany w sferze polityki, gospodarki i obyczajowości, jakie się wówczas dokonały, miały – i nadal mają – wpływ na życie każdego z nas. Warto o transformacji ustrojowej wiedzieć więcej, dlatego zachęcamy do sięgnięcia po książki, które opisują czasy przełomu. Wybraliśmy publikacje popularnonaukowe, które przedstawiają przekształcenia gospodarcze i polityczne w skali makro oraz reportaże, eseje i powieści, które ukazują losy jednostek w zmieniającej się rzeczywistości.



Warto przeczytać 17 Transformacja ustrojowa


Leszek Balcerowicz „800 dni”

Leszek Balcerowicz podczas pełnienia funkcji ministra finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego podjął się przeprowadzenia transformacji z gospodarki planowo-socjalistycznej do gospodarki rynkowej, stając się tym samym jednym z głównych architektów przemian w Polsce po roku 1989. W książce „800 dni” znalazła się chronologiczna relacja z najważniejszych wydarzeń, jakie miały miejsce podczas wprowadzania reform oraz obszerniejsze omówienia kilku wybranych spraw, m.in. prywatyzacji, głośnych afer gospodarczych, a także wstępna ocena sukcesów i niepowodzeń planu Balcerowicza. Książka pisana była na gorąco, w 1992 roku. Wydawca wzbogacił ją we fragmenty wywiadów z Balcerowiczem oraz wycinki prasowe, które przybliżają czytelnikowi atmosferę owego czasu.
 
Leszek Balcerowicz, 800 dni : szok kontrolowany. Warszawa : BGW, 1992 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 3, 10, 57.


Grzegorz Kołodko „Transformacja polskiej gospodarki”

Grzegorz Kołodko, intelektualista i polityk, jest zarówno teoretykiem, jak i praktykiem ekonomii. W swojej książce analizuje polską transformację ustrojową w szerszym kontekście globalnej gospodarki. Krytycznie odnosi się do teorii leżących u podstaw reform, a omawiając procesy przemian analizuje nie tylko wskaźniki i dane ekonomiczne, lecz także społeczne i kulturowe konsekwencje transformacji. Autor nie poprzestaje na diagnozie problemów, proponuje również własne rozwiązania. Książka przeznaczona jest dla osób zainteresowanych zagadnieniami gospodarczymi i posiadających podstawową wiedzę ekonomiczną.

Grzegorz W. Kołodko, Transformacja polskiej gospodarki : sukces czy porażka? Warszawa : BGW, 1992 - książkę można wypożyczyć w filii MBP nr 23.


Witold Kieżun „Patologia transformacji”

Książka Witolda Kieżuna, wybitnego polskiego ekonomisty, jest wyjątkowo przystępnym opracowaniem na temat transformacji. Odznacza się przejrzystością, rzeczowością i nie wymaga od czytelnika specjalistycznej wiedzy ekonomicznej. W „Patologii transformacji” omówiono przebieg reform gospodarczych i ustrojowych w Polsce oraz ich długofalowe efekty i negatywny wpływ na aktualną sytuację. Wyjaśniono przy tym mechanizmy rządzące rzeczywistością ekonomiczną tak w wymiarze krajowym, jak i międzynarodowym. Pierwsza część książki to teoretyczny wstęp poświęcony patologiom w organizacji, a więc długotrwałym, istotnym nieprawidłowościom, które uniemożliwiają funkcjonowanie systemu. W drugiej części znalazł się opis procesu kształtowania się polskiego społeczeństwa w okresie rządów komunistycznych i później podczas istnienia Solidarności. Trzecia część to analiza procesu światowej dekolonizacji i późniejszej brutalnej rekolonizacji Afryki Centralnej - proces ten pozwala uświadomić sobie mechanizmy ekonomiczne, które zadziałały także podczas transformacji ustrojowej w Polsce. Analiza kapitalistycznej neokolonizacji naszego kraju znalazła się w czwartej części książki. Opisano tu konsekwencje bezkrytycznego przyjęcia warunków, jakie postawiły Polsce międzynarodowe organizacje gospodarcze. Dostosowanie się do wytycznych Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego sprawiło, że stuktura gospodarcza Polski jest taka, jak typowa struktura zdekolonizowanych państw afrykańskich. Dowodzą tego zawarte w książce analizy wskaźników inflacji, bezrobocia, bilansu handlowego i udziału kapitałów zagranicznych w strukturze własności. W piątej części omówiono negatywną stronę reform administracyjnych w postkomunistycznej Polsce, które przyczyniły się do wzrostu korupcji, arogancji władzy i marnotrawstwa. W zakończeniu zawarto propozycje istotnych, radykalnych usprawnień zarządzania publicznego w Polsce.

Witold Kieżun, Patologia transformacji. Warszawa : Poltext, cop. 2013 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 27, 29, 40, 41.


Mariusz Szczygieł „Niedziela, która zdarzyła się w środę”

Zbiór reportaży Mariusza Szczygła to świetny dokument o czasach transformacji. Autor oddaje w nich głos przeciętnym ludziom, przed którymi nowa Polska postawiła nieprzeciętne zadanie - utrzymać się na powierzchni. W starciu z kapitalizmem jedni odnosili sukcesy, inni ponosili porażki. W książce znajdziemy obraz ówczesnej codzienności: masowe zwolnienia, euforia odpraw, beznadzieja zasiłków, rosnąca popularność disco polo, zalew anglicyzmów w języku polskim, pojawienie sią Amwaya, traktowanie obiadu w pizzerii jak wielkiego święta. „Niedziela która zdarzyła się w środę” to migawki z lat 90., które wnikliwie i z empatią dla bohaterów ukazują różne aspekty życia i przemiany, jakie wówczas nastąpiły.

Mariusz Szczygieł, Niedziela, która zdarzyła się w środę. Wołowiec : Czarne, 2011 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 3, 4, 5, 6, 7, 16, 18, 22, 23, 26, 27, 29, 32, 42, 44, 45, 46, 53, 54, 57, 58.
Książka dostępna także jako audiobook w filiach nr 1, 4, 23.


Wiesław Kot, Dorota Górska „Jak budowaliśmy kapitalizm”

Książka składa się ze 124 krótkich rozdziałów, z których każdy dotyczy innego, charakterystycznego dla lat 90. zjawiska. Znajdziemy tu błyskotliwe, pisane lekkim językiem spostrzeżenia na temat tęsknoty za PGR-ami, niezwykłego rozwoju rynku usług detektywistycznych czy szaleństwa oglądania seriali, które ogarnęło Polaków. Atutem książki są liczne, trafnie dobrane fotografie, które doskonale oddają klimat pierwszego dziesięciolecia kapitalizującej się Polski.

Wiesław Kot, Dorota Górska, Jak budowaliśmy kapitalizm : pierwsze dziesięciolecie. Poznań : Publicat, 2011 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 9, 18, 23, 40, 42.


Olga Drenda „Duchologia polska”

Książka opowiada o czasach przełomu przez pryzmat przedmiotów i obyczajów. Autorka zebrała fotografie, czasopisma, kalendarze, reklamy, kasety wideo i okładki książek z końca lat 80. i początku 90., w których widać przeobrażającą się rzeczywistość, współistnienie dwóch światów - starego i nowego. Przedmioty są także materializacją marzeń i aspiracji Polaków, którzy „doganiali Zachód”. Obok barów mlecznych pojawiają się fastfoody, adidasy wypierają sofiksy, telewizja emituje pierwsze reklamy, ludzie z wypiekami na twarzy uczestniczą w seansach spirytystycznych Kaszpirowskiego.
Książka jest bogato ilustrowana i stanowi fascynujący zapis polskiej codzienności okresu transformacji. Bez zbędnego sentymentalizmu ukazano w niej zwyczajne aspekty życia w czasach przełomu - mało spektakularne, lecz zachowane w pamięci większości z nas.

Olga Drenda, Duchologia polska : rzeczy i ludzie w latach transformacji. Kraków : Karakter, 2016 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 26, 29.


Paulina Wilk „Znaki szczególne”

Autobiograficzny esej o dorastaniu w okresie transfomacji ustrojowej, o wpływie przemian społeczno-gospodarczych na życie ówczesnych dzieci i na ich dalsze losy. Autorka opisuje doświadczenie chaosu świata wywróconego do góry nogami i zawieszenia na granicy dwóch światów - socjalistycznej równości, bezpiecznej stabilizacji i niedostatku z jednej strony oraz rywalizacji, wielkich sukcesów, bolesnych porażek i niespotykanych szans z drugiej. Losy dzieci i nastolatków porwanych w wir przemian, ich rodzin i sąsiadów są pretekstem do namysłu nad tym, jak głęboka, wszechobecna i wciąż jeszcze niezakończona jest polska transformacja.

Paulina Wilk, Znaki szczególne. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2014 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 3, 5, 6, 7, 9, 18, 22, 23, 26, 45, 47, 53, 57, 58.


Jarosław Maślanek „Apokalypsis '89”

„Apokalypsis '89” to powieść o degrengoladzie społeczeństwa czasów kapitalizmu i upadku bohatera, który nie umie dać sobie rady w nowej rzeczywistości. Akcja rozpoczyna się w połowie lat 80., główny bohater kończy studia, wraca do rodzinnego miasteczka i zatrudnia się w miejscowych zakładach chemicznych. Nie ma wielkich ambicji, pragnie jedynie spokojnego życia. Spokój jednak nie jest mu dany - nadchodzi rok 1989 i jego świat się wali: ojciec umiera, matka próbuje utrzymać rodzinę handlując na targowisku, on sam zasila grono bezrobotnych. Apatyczny, pozbawiony chęci do działania, z każdym dniem pogrąża się w coraz większej beznadziei, aż w końcu, niejako na własne życzenie, stacza się na samo dno. Równolegle do upadku bohatera dokonuje się upadek miasta, w którym żyje - po pierwszej euforii znikają garażowe biznesy, zamiera bazarowy handel, wielka fabryka zostaje zamknięta, ludzie wyjeżdżają, pustoszeją miezkania i ulice. Powieść Maślanka to przejmujący literacki obraz ponurego aspektu transformacji ustrojowej w Polsce.

Jarosław Maślanek, Apokalypsis '89. Warszawa : W.A.B., 2010 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 18, 57.


Włodzimierz Kowalewski „Ludzie moralni”

Powieść Włodzimierza Kowalewskiego ukazuje przemiany moralności, będące konsekwencją przemian politycznych i gospodarczych. Głównymi bohaterami są finansowy potentat z listy najbogatszych Polaków, który zdobył majątek na początku lat 90. dzięki własnej pracy i inwencji, ale też dzięki podejrzanym machinacjom, oraz jego rówieśnik, podrzędny pisarz i życiowy nieudacznik, wynajęty do napisania biografii milionera. Ich losy splatają się w skomplikowanej intrydze, która trafnie obrazuje nowe zjawiska współczesnej, potransformacyjnej obyczajowości. Rzeczywistość elit biznesu przedstawiona w "Ludziach moralnych" to świat, w którym małość jest wielkością, a wartość okazuje się zaledwie pozorem wartości.

Włodzimierz Kowalewski, Ludzie moralni. Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2012 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 18, 26, 54, 57.


Dawid Bieńkowski „Nic”

„Nic” to gorzki i przenikliwy portret współtwórców i ofiar wczesnego polskiego kapitalizmu. Bohaterowie uosabiają typowe losy Polaków w latach wielkich przemian - szukają swojego miejsca w nowej, jednocześnie pełnej optymizmu i bezwzględnej rzeczywistości lat 90. Młody inteligent rezygnuje z dawnych ambicji i zostaje menadżerem sieci fast foodów, prostolinijne małżeństwo z prowincji porzuca rodzinny biznes i zatrudnia się w korporacji, karierowicz i prostak bawi się wyścigiem szczurów i zostaje dyrektorem, poeta zaś dystansuje się od nowej rzeczywistości i patrzy na nią jak na fascynujący spektakl. Ich losy, pokazane w sposób brutalny i prawdziwy, ilustrują charakterystyczne dla czasów przełomu zachłyśnięcie się światem konsumpcji i wielkich pieniędzy, rozbudzenie ambicji, narastanie złudzeń, kształtowanie się nowego systemu wartości oraz nowego stylu życia. Powieść Bieńkowskiego to mocna, doskonała proza.

Dawid Bieńkowski, Nic. Warszawa : W.A.B., 2005 - książkę można wypożyczyć w filiach MBP nr 1, 2, 3, 4, 8, 9, 26, 27, 29, 32, 44, 45, 54, 57.




Adresy filii, w których można wypożyczyć wymienione wyżej tytuły, są dostępne na naszej stronie internetowej w zakładce FILIE).



Tłumacz zawartość witryny

 

Aktualnie gościmy

Odwiedza nas 167 gości oraz 0 użytkowników.

Katalog komputerowy

Katalog komputerowy (Aleph) MBP jest dostępny codziennie od godziny 4.00 do 24.00. W godzinach 0.00-4.00 katalog jest nieczynny z powodu archiwizacji.
Początek strony